Rodzaje magazynów – jak dopasować przestrzeń magazynową do charakteru swojej działalności? [INFOGRAFIKA]

Przy wyborze rodzaju magazynu trzeba wziąć pod uwagę funkcjonalność przestrzeni w perspektywie charakteru prowadzonej działalności. Klasyfikacja magazynów uwzględnia różne parametry. Kluczowy jest podział ze względu na standard oraz funkcje i przeznaczenie gospodarcze. Przyjrzyjmy się bliżej tym kwestiom.

Wśród najważniejszych kryteriów podziału magazynów szczególne znaczenie ma ich klasyfikacja. Czym różnią się magazyny klasy A i B?

Magazyny klasy A to nowoczesne obiekty, przeznaczone do obsługi współczesnych przedsięwzięć logistycznych oraz przemysłowych. Tego typu magazyny przemysłowe spełniają rygorystyczne wymogi – zarówno lokalizacyjne (odległość od szlaków komunikacyjnych mniejsza niż 10 km), jak i związane z bezpieczeństwem, a przede wszystkim parametrami technicznymi. Wymagane są m.in.:

• minimum jeden dok załadunkowy / rozładunkowy na 500 m przy lokalizacji obiektu w przestrzeni miejskiej i jeden na 1000 mkw. w przestrzeni podmiejskiej,
• wysokość obiektów: minimum 10 m,
• rozstaw siatki słupów: 12×24 m lub 12×22,5 m,
• obecność tryskaczy i czujników dymu,
• dobra wentylacja i ogrzewanie,
• infrastruktura teleinformatyczna.

Magazyny klasy B to najczęściej starsze, postindustrialne przestrzenie fabryczne, które zostały na nowo zaadaptowane na przestrzeń przemysłową. Z tego względu mają pewne ograniczenia architektoniczne. Problemem bywają dość gęsto rozstawione słupy, a także brak odpowiedniej liczby doków czy „zamknięta” struktura. Jednak zaletą takich obiektów może być m.in. dobra lokalizacja – blisko centrów miast – jak również często niższa cena.

Warto jednak zaznaczyć, że obecnie ceny wynajmu wielkopowierzchniowych magazynów klasy A i B są zbliżone. Jeśli zależy nam na magazynie o powierzchni przekraczającej 1000 mkw., zdecydowanie warto zainteresować się obiektem w wyższym standardzie. Różnica kosztów będzie niewielka, a komfort użytkowania – zdecydowanie większy.

Kryteria podziału magazynów ze względu na funkcje i miejsce zajmowane w łańcuchu dostaw nie mają ściśle określonych granic i mogą różnić się w zależności od przyjętej metodologii. W praktyce poszczególne typy magazynów często łączą kilka funkcji jednocześnie, co dodatkowo utrudnia ich jednoznaczną klasyfikację. Kryteria te są jednak dość orientacyjne, dlatego najczęściej wyróżnia się w tym kontekście następujące rodzaje magazynów:

• magazyny kontenerowe – służą do przechowywania kontenerów, wykorzystywanych w transporcie międzynarodowym, zarówno lądowym, jak i morskim, zapewniając bezpieczne składowanie ładunków;
• magazyny dostawcze – pełnią funkcję dostawczą i działają jako pośrednicy między producentami a detalistami, umożliwiając szybki transport towarów na rynki lokalne;
  
• magazyny produkcyjne – wspomagają procesy produkcyjne, gromadząc surowce, półprodukty, części zamienne lub wyroby gotowe w bezpośrednim sąsiedztwie zakładów produkcyjnych. Często określa się je także jako magazyny zakładowe;
• magazyny przeładunkowe – obsługują towary w tranzycie, pozwalając na ich przeładowanie z jednego środka transportu na inny. Takie rozwiązanie przyspiesza procesy składowania i dystrybucji, często eliminując konieczność dłuższego magazynowania towarów;
• magazyny dystrybucyjne – są wykorzystywane do przechowywania i sortowania wyrobów gotowych przed ich dalszym przekazaniem do punktów sprzedaży detalicznej, zapewniając płynność dostaw i sprawną dystrybucję.

Najlepiej jednak spojrzeć na przestrzeń magazynową pod kątem potrzeb konkretnego najemcy.

Przyglądając się rodzajom magazynów w zależności od konstrukcji budowli, w której są zlokalizowane, można wyróżnić trzy następujące typy:

• magazyny otwarte, który nie posiadają trwałych elementów budowlanych, tj. stałych ścian ani dachu. Magazyn otwarty to rozwiązanie wykorzystywane głównie do przechowywania produktów, które nie wymagają ochrony przed warunkami atmosferycznymi, jak materiały budowlane, surowce naturalne, czy inne produkty odporne na działanie czynników atmosferycznych. W tej kategorii mieszczą się również place składowe, wykorzystywane m.in. do czasowego składowania dużych elementów lub przechowywania materiałów sypkich;
• magazyny półotwarte, które charakteryzują się częściową osłoną, np. w postaci zadaszenia, co pozwala na zabezpieczenie towarów przed opadami, ale nie chroni ich w pełni przed innymi czynnikami zewnętrznymi;
• magazyny zamknięte to obiekty w pełni zabudowane, z solidnymi ścianami i dachem trwale związanymi z gruntem, zapewniające ochronę przed zmiennymi warunkami pogodowymi oraz dostępem osób niepowołanych. Są one stosowane do przechowywania produktów wymagających stałych warunków przechowywania, takich jak żywność, elektronika czy chemikalia, czy towary niebezpieczne.

W praktyce wybór między magazynem otwartym, półotwartym a zamkniętym zależy przede wszystkim od tego, jakie towary mają być składowane oraz jakie są ich cechy fizyczne. Inaczej należy zaplanować przestrzeń dla produktów odpornych na czynniki atmosferyczne, inaczej dla elektroniki, a jeszcze inaczej dla produktów wymagających niskich temperatur lub specjalnych zabezpieczeń.

Rodzaje magazynów można również podzielić na różne typy ze względu na organizację pracy i stopień zaawansowania technologicznego.

• Magazyny niezmechanizowane to obiekty, w których większość operacji, takich jak załadunek, rozładunek czy transport wewnętrzny, odbywa się ręcznie, wyłącznie wykorzystaniem siły ludzkich mięśni, bez wsparcia maszyn czy urządzeń. Tego typu magazyny wymagają większego nakładu pracy fizycznej i są stosowane głównie w małych firmach lub do przechowywania towarów o niewielkich gabarytach – trzeba jednak podkreślić, że tego typu magazyny to obecnie rzadkość.
• Magazyny zmechanizowane korzystają z maszyn, takich jak wózki widłowe czy przenośniki, co znacząco usprawnia procesy magazynowe i redukuje wysiłek pracowników.
• Najnowocześniejszym rozwiązaniem są magazyny zautomatyzowane, w których większość operacji jest kontrolowana przez systemy komputerowe i roboty. Takie obiekty wykorzystują zaawansowane technologie, w tym systemy WMS, automatyczne regały, roboty transportowe, czy rozwiązania do identyfikacji każdej jednostki ładunkowej. Dzięki temu możliwe jest efektywne wykorzystanie powierzchni, ograniczenie błędów i lepsza kontrola nad przepływem różnorodnych towarów.

W przypadku firm obsługujących duże wolumeny zamówień coraz większe znaczenie ma technologia oraz integracja zaawansowanych systemów informatycznych z logistyką wewnętrzną. Automatyzacja wspiera codzienne operacje magazynowe, zapewnia łatwy dostęp do danych o stanach magazynowych i umożliwia szybkie dostosowywanie poziomu zapasów i procesów logistycznych do zmieniającego się popytu.

Istotnym kryterium jest również wysokość składowania. Pod tym względem wyróżnia się:

• magazyny niskiego składowania – sprawdzają się przy prostszych procesach i mniejszej rotacji towarów, zapewniając łatwy dostęp do produktów oraz niskie koszty obsługi magazynowej.
• magazyny średniego składowania – pozwalają efektywniej wykorzystać dostępną przestrzeń magazynową, zachowując jednocześnie sprawną obsługę i dostęp do składowanych towarów.

magazyny wysokiego składowania – pozwalają na maksymalne wykorzystanie dostępnej powierzchni dzięki zastosowaniu wysokich regałów i odpowiedniego sprzętu transportu wewnętrznego.

Oprócz podstawowych kategorii warto uwzględnić także magazyny specjalne, czyli obiekty przeznaczone do przechowywania towarów wymagających szczególnych warunków technicznych, bezpieczeństwa lub kontroli środowiskowej. Do tej grupy zalicza się m.in. chłodnie, mroźnie, magazyny gazów, magazyny chemiczne, magazyny do obsługi towarów niebezpiecznych (ADR) czy obiekty przystosowane do przechowywania materiałów sypkich.

Dopasowanie rodzaju magazynu oraz jego wyposażenia do specyfiki danego biznesu to absolutna podstawa. Dlatego zanim nasi specjaliści wskażą klientowi konkretne obiekty magazynowe, omawiają z nim dogłębnie kluczowe z funkcjonalnego punktu widzenia aspekty wskazujące na jego potrzeby.

Na wstępie należy określić przede wszystkim:

• jakie będzie przeznaczenie/funkcja magazynu: czy chodzi jedynie o magazynowanie towarów/gotowych produktów (np. magazyn dystrybucyjny na potrzeby sklepu e-commerce, magazyn handlowy zlokalizowany tuż przy punkcie sprzedaży detalicznej), czy również o produkcję (magazyn produkcyjny/magazyn zakładowy) na potrzeby przedsiębiorstw produkcyjnych);
• czy w magazynie będzie wykonywana stała praca na całości lub części powierzchni – w tym kontekście istotnymi kryteriami będą np. odpowiednio wyposażone zaplecze socjalne oraz lokalizacja obiektu z dogodnym dojazdem z pobliskich miejscowości, kluczowa dla pozyskania pracowników; z tą kwestią wiąże się pytanie o liczbę pracowników, którzy będą zatrudnieni w magazynie;
• czy potrzebne będą bramy, czy doki załadunkowe i w jakiej liczbie – przy intensywnie prowadzonych działaniach logistycznych lepiej sprawdzą się doki i zazwyczaj potrzeba więcej niż jednego (magazyn; z tym związane jest pytanie o częstość dostaw i rodzaj stosowanych pojazdów dostawczych;
• czy jest potrzebne wysokie składowanie – podział magazynów ze względu na wysokość składowania uwzględnia: magazyny niskiego składowania (do 4,2 m), magazyny średniego składowania (4,2-7,2 m) oraz magazyny wysokiego składowania (pow. 7,2 m); wymagania w tym zakresie zależą zarówno od ilości, jak i typu przechowywanych towarów oraz od specyfiki działalności;
• czy jest potrzebne ogrzewanie – może być niezbędne przy wykonywaniu stałej pracy w obiekcie, a także, gdy wymaga tego specyfika składowania towarów wymagających np. utrzymania stałej wilgotności i/lub temperatury;
• czy jest niezbędne zaplecze biurowe/handlowe – będzie konieczne, jeżeli magazyn ma się stać de facto siedzibą firmy, ale także dla celów „nadzorczo-operacyjnych”, gdy w obiekcie będzie wykonywana stała praca.

W przypadku magazynów o przeznaczeniu produkcyjnym trzeba zadać kilka dodatkowych pytań, m.in. o:

• profil produkcyjny,
• wymagania formalne związane z prowadzoną produkcją – np. to, czy będą potrzebne zgody środowiskowe lub zatwierdzenie obiektu przez sanepid etc.,
• wymagania przeciwpożarowe,
• dostęp do światła dziennego,
• oczekiwania odnośnie do adaptacji powierzchni do rodzaju produkcji – np. w zakresie wentylacji, dodatkowych czujników bezpieczeństwa czy typu posadzki.

Poszczególne rodzaje magazynów różnią się od siebie pod względem standardu, pełnionej funkcji, sposobu składowania towarów, konstrukcji czy organizacji pracy i stopnia automatyzacji. Tylko precyzyjne dookreślenie wszystkich tych kwestii pozwala na dobranie powierzchni magazynowej, która zapewni optymalne warunki dla działalności firmy. 

Wybór odpowiedniej przestrzeni staje się znacznie prostszy, gdy wszystkie kluczowe parametry techniczne i logistyczne masz pod ręką w czytelnej formie. Zapraszamy do zapoznania się z poniższą infografiką, która stanowi esencję naszego poradnika i pomoże Ci błyskawicznie porównać dostępne rozwiązania.